Hay nako, bes! Nakakainis, ‘di ba? Pinaghirapan mo ‘yung pera tapos biglang mawawala nang parang bula dahil lang sa mga scammer na ‘yan. Pero huwag ka mag-alala, hindi ka nag-iisa. Marami nang nauna sa ‘yo at marami ring pwedeng gawin para ma-report ang mga kolokoy na ‘yan.
Kaya huminga ka muna nang malalim, magtimpla ng kape, at basahin mo ‘to. Tutulungan kitang i-navigate ang mga dapat mong gawin.
Ano Ba Ang Gagawin Mo Pag Na-Scam?
Una sa lahat, ‘wag mag-panic! Alam kong nakakapang-init ng ulo, lalo na kung malaki ang nawala sa ‘yo, pero mas kailangan mo ng presence of mind para makapag-isip nang maayos.
Eto ang mga dapat mong gawin:
- Magpa-blotter agad-agad! Punta ka sa pinakamalapit na police station at i-report ang nangyari. Importante ‘to para may record ka at para na rin makatulong sa investigation.
- Ano ang blotter? Isipin mo na lang na diary ‘yan ng police. Dito nila nilalagay lahat ng krimen o insidente na nai-report sa kanila.
- Ano ang kailangan sa pagpa-blotter? Syempre, kailangan mo ng detalye. Ano’ng petsa at oras nangyari? Saan nangyari? Sino ang mga sangkot? Magdala ka rin ng valid ID para sure.
- Ipunin ang lahat ng ebidensiya! Kailangan mo ‘to para mapalakas ang kaso mo.
- Anong klaseng ebidensiya? Pwedeng screenshots ng conversations, resibo ng mga transactions, pangalan, at contact details ng scammer, o kahit anong pwedeng magamit na pruweba.
- Saan ko ise-send ang mga ebidensiya? Depende sa ahensiya kung saan ka magre-report, pero usually hinihingi naman nila ‘yan. Kung online scam, pwede mo ring i-forward sa NBI Cybercrime Division o sa PNP Anti-Cybercrime Group.
- Mag-ingat sa mga “recovery scam.” Oo, bes, may mga scammer din na magpapanggap na tutulong sa ‘yo para maibalik ‘yung pera mo. Huwag na huwag kang maniniwala! Wala silang ibang gagawin kundi dagdagan lang ang problema mo.
- I-report ang scam sa mga kinauukulan. Huwag mong isipin na ikaw lang ang biktima. Maraming beses, may iba pang niloloko ‘yung scammer na ‘yan. Kapag nag-report ka, mas malaki ang tsansa na mahuli sila.
- Saan ako magre-report? Depende sa klase ng scam. Kung online shopping scam, pwede kang mag-report sa DTI. Kung bank scam naman, sa Bangko Sentral ng Pilipinas.
Iba’t Ibang Uri ng Scam at Saan Magre-report:
Dahil uso na ang teknolohiya, dumami na rin ang modus ng mga scammer. Heto ang ilan sa mga karaniwang scam at kung saan magre-report:
- Online Shopping Scam: DTI, NBI Cybercrime Division, PNP Anti-Cybercrime Group
- Investment Scam: Securities and Exchange Commission (SEC), NBI, PNP
- Bank Scam: Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), NBI, PNP
- Love Scam/Romance Scam: NBI Cybercrime Division, PNP Anti-Cybercrime Group
- Job Scam: Department of Labor and Employment (DOLE), NBI, PNP
Paano Maiiwasan Ang Scam?
Mas okay nang nag-iingat kaysa magsisi, ‘di ba? Kaya eto, tandaan mo ‘tong mga tips na ‘to para hindi ka mabiktima:
- Huwag basta-basta magtitiwala online. Kahit pa gaano ka-legit tignan ‘yung profile, huwag basta-basta magbibigay ng personal information o pera.
- I-double check ang mga link at website. Bago ka mag-click o mag-enter ng information, siguraduhin mo munang tama at secure ‘yung website.
- Huwag magpadala sa mga too good to be true offers. Kung sobrang ganda para paniwalaan, malamang scam ‘yan!
- Mag-research at magbasa ng reviews. Bago ka bumili online o makipag-deal sa isang tao, alamin mo muna ang background nila.
- Be vigilant and aware. Maging mapanuri at alerto sa mga posibleng scam. Huwag mahihiyang magtanong o mag-verify ng information.
Sa Huli, Ang Importante Ay…
Ang importante, bes, ay matuto ka sa karanasan. Alam kong nakakapanghina ‘yung ma-scam, pero hindi ibig sabihin nun ay katapusan na ng mundo. Gamitin mo ‘yung experience na ‘yun para maging mas matalino at mas maingat sa susunod.
At syempre, ‘wag mawalan ng pag-asa! Marami pa ring mabubuting tao sa mundo. Kaya kapit lang, bes!